Το skateboard ταιριάζει σε πολλά αυτιστικά παιδιά επειδή ο καθένας συμμετέχει με τον δικό του ρυθμό: κάποιοι κάθονται πάνω στη σανίδα, άλλοι κάνουν βόλτες, άλλοι δοκιμάζουν κόλπα. Δεν υπάρχει ομάδα που περιμένει, ούτε αγώνας. Το skatepark γίνεται έτσι παρέα δίπλα-δίπλα, χωρίς πίεση.
Σε αυτό το άρθρο δεν θα βρείτε υποσχέσεις για αποτελέσματα. Θα δείτε πώς το οργανώνουν κοινότητες σε άλλες χώρες και τι μπορούμε να κρατήσουμε εμείς, ως ιδέες για παρέα και όχι ως «πρόγραμμα βελτίωσης».
Γιατί το skateboard λειτουργεί ως χώρος παρέας;
Μια εκπαιδευτικός φυσικής αγωγής στις ΗΠΑ, η Elizabeth Bolger, περιγράφει στην ιστοσελίδα της PHE America την εμπειρία της με σχολική λέσχη skateboard. Είναι προσωπική μαρτυρία και όχι έρευνα, αλλά οι παρατηρήσεις της βοηθούν να καταλάβουμε τι αρέσει στα παιδιά:
- Πολλά επίπεδα συμμετοχής: μπορείς να κάθεσαι στη σανίδα, να στέκεσαι και να κυλάς ή να δοκιμάζεις κόλπα.
- Χαμηλά εμπόδια: μπορεί κανείς να σκέιτάρει μόνος ή με άλλους, χωρίς ομάδα και χωρίς προπονητή.
- Αισθητηριακό ενδιαφέρον: ο αέρας στο δέρμα, το λίκνισμα της σανίδας και ο ήχος των τροχών άρεσαν σε αρκετά παιδιά.
- Ρόλοι για όλους: στη λέσχη της, αυτιστικά παιδιά έγιναν πρότυπα για τους συμμαθητές τους, που έβλεπαν πρώτα τις δεξιότητες και μετά τις διαφορές.
Η ίδια αναφέρει ότι η λέσχη μεγάλωσε από περίπου δέκα σε περισσότερα από τριάντα πέντε παιδιά. Το σκηνικό «ο καθένας με τη σανίδα του, αλλά όλοι στον ίδιο χώρο» είναι ακριβώς αυτό που αναζητούν πολλές οικογένειες: παρέα χωρίς την πίεση της συνεχούς συνομιλίας.
Πώς το οργανώνουν σε άλλες χώρες;
Τα παραδείγματα που βρήκαμε έχουν κοινά στοιχεία, αλλά κάθε κοινότητα τα εφαρμόζει διαφορετικά.
- Αυστραλία: το YMCA στο Junction Skate and BMX Park της Μελβούρνης οργανώνει το «Spectrum Skate» στις σχολικές διακοπές για νέους με αυτισμό και άλλες νευροδιαφορετικότητες. Το πρόγραμμα το περιγράφει ως ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον όπου οι συμμετέχοντες μπορούν να γνωριστούν. Οι προπονητές έχουν εμπειρία και ο εξοπλισμός διατίθεται από το πάρκο. Στόχοι του είναι η απόλαυση, η ασφάλεια, η δημιουργικότητα και το αίσθημα του ανήκειν.
- Καναδάς: η Autism Nova Scotia έχει πρόγραμμα «All Abilities Skate» προσαρμοσμένο στις αισθητηριακές ευαισθησίες και στις διαφορετικές ανάγκες υποστήριξης των συμμετεχόντων. Η Sport Nova Scotia το παρουσιάζει ως τρόπο να γλιστράνε όλοι, με τον δικό τους ρυθμό.
- ΗΠΑ: το CBS Los Angeles παρουσίασε μια λέσχη skateboard που οι έφηβοι με αυτισμό την περιγράφουν σχεδόν ως οικογένεια. Η ουσία δεν είναι το κόλπο που θα γίνει, αλλά ότι κάποιος σε περιμένει και σε χαιρετά κάθε εβδομάδα.
Τι κρατάμε για την Ελλάδα;
Δεν χρειάζεται εισαγωγή ενός ολόκληρου προγράμματος. Αρκούν μερικές ιδέες που ταιριάζουν στη λογική της παρέας:
- Σταθερή ώρα και σταθερός χώρος. Η προβλεψιμότητα βοηθά πολλά παιδιά να νιώθουν άνετα.
- Μικρές ομάδες και ήσυχες ώρες. Ένα skatepark είναι συχνά θορυβώδες και γεμάτο κόσμο. Ένα πρωινό ή ένα απόγευμα με λίγα άτομα είναι πιο εύκολο.
- Εξοπλισμός που δανείζεται. Όποιος θέλει να δοκιμάσει δεν χρειάζεται να αγοράσει πρώτα τα πάντα.
- Ρόλοι εκτός σανίδας. Κάποιος μπορεί να μετράει τις προσπάθειες, να βγάζει φωτογραφίες ή απλώς να κάθεται δίπλα και να ενθαρρύνει.
- Καμία υποχρέωση για κόλπα. Η σανίδα μπορεί να μένει στο έδαφος όσο το παιδί θέλει.
Αν ψάχνετε πιο γενικά ιδέες για κίνηση και παρέα, δείτε και το άρθρο μας για τον προσαρμοσμένο αθλητισμό στον κόσμο και αυτό για τις ομάδες ποδηλασίας, που έχουν παρόμοια λογική.
Τι να προσέξετε ως γονείς;
- Ρωτήστε αν ο χώρος έχει ώρες με λιγότερο κόσμο και θόρυβο.
- Δείτε μαζί με το παιδί φωτογραφίες ή βίντεο του πάρκου πριν πάτε.
- Το κράνος και τα προστατευτικά είναι μέρος της εμπειρίας. Αν ενοχλούν, δώστε χρόνο να συνηθίσει, όπως έκανε και το παιδί στη μαρτυρία της PHE America.
- Αφήστε το παιδί να διαλέξει αν θέλει να είναι κοντά σε άλλους ή δίπλα σας.
- Στις εξόδους της λέσχης μας προτιμάμε τον ήρεμο ρυθμό και την επιλογή: κανείς δεν χρειάζεται να «αποδείξει» κάτι.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι το skateboard κατάλληλο για αυτιστικά παιδιά;
Για πολλά παιδιά ναι, αρκεί να προσαρμοστεί στον ρυθμό τους. Δεν υπάρχει ενιαία απάντηση, γιατί κάθε παιδί έχει διαφορετικές αισθητηριακές και κινητικές προτιμήσεις. Αρχίστε με μικρά βήματα και ρωτήστε το παιδί τι του αρέσει.
Χρειάζεται να είναι το παιδί καλό στον αθλητισμό για να συμμετέχει;
Όχι. Στα προγράμματα που βρήκαμε, από την Αυστραλία ως τον Καναδά, η έμφαση είναι στη συμμετοχή και στην απόλαυση. Μπορεί κανείς να κάθεται στη σανίδα, να κυλάει ή να παρακολουθεί, χωρίς να χρειάζεται να κάνει κόλπα.
Τι γίνεται αν ενοχλεί ο θόρυβος στο skatepark;
Ο θόρυβος από τους τροχούς και τα σκαλοπάτια μπορεί να είναι έντονος. Επιλέξτε ώρες με λίγο κόσμο, κάντε μια πρώτη επίσκεψη χωρίς σανίδα και δώστε στο παιδί τη δυνατότητα να φύγει όποτε θέλει.
Μπορεί το skateboard να γίνει παρέα χωρίς πολλή συζήτηση;
Ναι. Η δραστηριότητα έχει ήδη κοινό θέμα: η σανίδα, το κόλπο, το πάρκο. Τα παιδιά μπορούν να είναι μαζί, να επιβραβεύουν το ένα το άλλο με μια κίνηση ή ένα χειροκρότημα, χωρίς να χρειάζεται να μιλάνε συνεχώς.
Πού να ρωτήσω για κάτι ανάλογο στην Ελλάδα;
Δεν έχουμε βρει συγκεκριμένο ελληνικό πρόγραμμα για να το προτείνουμε με βεβαιότητα. Μπορείτε να μας γράψετε για τις δικές μας εξόδους και δραστηριότητες, ή να ρωτήσετε τοπικούς συλλόγους skateboard για ήσυχες ώρες.
