Μια λέσχη ρομποτικής ή προγραμματισμού γίνεται παρέα όταν η ομάδα έχει ένα κοινό project, μικρό μέγεθος, σταθερό πρόγραμμα και ήσυχο χώρο. Οι ανάγκες των παιδιών περνούν από το ίδιο το έργο, και η κουβέντα έρχεται φυσικά, χωρίς να χρειάζεται να «βγει» με το ζόρι.
Γιατί μια λέσχη ρομποτικής ταιριάζει σε πολλά αυτιστικά παιδιά;
Επειδή ξεκινά από κάτι που πολλά παιδιά ήδη αγαπούν: συστήματα, κανόνες, κατασκευές, οθόνες. Δεν χρειάζεται κανείς να «πετύχει» στην κοινωνική συζήτηση. Ο ρομποτικός βραχίονας δεν δουλεύει; Το πρόβλημα το λύνουν μαζί, δίπλα δίπλα, και ο καθένας συμμετέχει με τον δικό του τρόπο.
Αυτό είναι το ίδιο μοτίβο που περιγράφουμε και στο άρθρο για τις λέσχες κοινών ενδιαφερόντων: η φιλία χτίζεται γύρω από μια δραστηριότητα και όχι γύρω από την υποχρέωση να συστηθείς.
Τι κάνουν στον κόσμο;
Τα παραδείγματα που βρήκαμε είναι διαφορετικά μεταξύ τους, και αυτό είναι χρήσιμο:
- Σχολεία στην Αυστραλία: το Autism CRC ανέπτυξε και αξιολόγησε ένα «Robotics Social Club» για αυτιστικούς μαθητές σε κανονικά σχολεία. Οι ερευνητές αναφέρουν αύξηση των κοινωνικών δικτύων των μαθητών, της κινητοποίησης και της συμμετοχής τους, ενώ οι εκπαιδευτικοί δήλωσαν ότι κατάλαβαν και υποστήριξαν καλύτερα τους νευροδιαφορετικούς μαθητές τους.
- Βιβλιοθήκη στο Κεντ, Αγγλία: η βιβλιοθήκη του Gravesend ξεκίνησε Code Club φιλικό προς τον αυτισμό, με έξι παιδιά ηλικίας 9 έως 14 ετών, σε χώρο μακριά από τη φασαρία της κεντρικής βιβλιοθήκης. Οι γονείς μπορούν να μένουν στις συναντήσεις και η δουλειά περιλαμβάνει έργα στο Scratch και κατασκευές με ψηφιακά υλικά.
- Πανεπιστήμιο της Φλόριντα, ΗΠΑ: μια λέσχη τεχνολογίας για αυτιστικούς εφήβους 13 έως 19 ετών, με προγραμματισμό, παιχνίδια, εικονική πραγματικότητα και ρομπότ. Ένας γονέας ή ενήλικας πρέπει να είναι παρών.
- Ομάδες FIRST Robotics: μια μικρή εξερευνητική μελέτη του Georgia Southern University με τρεις μόνο αυτιστικούς μαθητές βρήκε ότι ενδιαφέρθηκαν και ενθουσιάστηκαν, αλλά χρειάστηκαν ουσιαστική υποστήριξη για να συμμετέχουν. Με τρία παιδιά δεν βγαίνουν γενικά συμπεράσματα, δείχνει όμως ότι η είσοδος σε έναν διαγωνισμό δεν είναι αυτονόητη.
Τι κάνει μια τέτοια ομάδα φιλόξενη;
Από όσα περιγράφουν οι οργανωτές, επαναλαμβάνονται λίγα απλά στοιχεία:
- Ήσυχος χώρος: ένα δωμάτιο μακριά από τη φασαρία και τον συνωστισμό.
- Μικρή ομάδα: έξι παιδιά είναι διαφορετική εμπειρία από είκοσι.
- Σταθερός ρυθμός: συναντήσεις σε γνωστές ώρες, με προβλέψιμη δομή.
- Γονείς ευπρόσδεκτοι: η παρουσία τους στην αρχή δίνει ασφάλεια.
- Έργα με βάση τα ενδιαφέροντα: το Code Club σημειώνει ότι τα projects μπορούν να προσαρμοστούν στα ενδιαφέροντα των μελών.
- Συνεργασία με ανθρώπους που γνωρίζουν τον αυτισμό: στο Gravesend η βιβλιοθήκη συνεργάστηκε με μέλος του τοπικού παραρτήματος της National Autistic Society.
Ποιος αποφασίζει τι θα φτιαχτεί;
Μια μελέτη στο Frontiers in Education περιγράφει λέσχη προγραμματισμού σε ειδικό σχολείο, όπου αυτιστικά παιδιά συμμετείχαν στον σχεδιασμό ενός παιχνιδιού. Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι τα αυτιστικά παιδιά συχνά αποκλείονται από διαδικασίες σχεδιασμού λόγω προκαταλήψεων για την επικοινωνία τους. Το δίδαγμα για μια παρέα: ρωτήστε τα ίδια τα παιδιά τι θέλουν να φτιάξουν. Όταν το project είναι δικό τους, η δέσμευση έρχεται μόνη της.
Αν η παρέα σας γέρνει προς τα παιχνίδια, δείτε και το άρθρο για τις ψηφιακές κοινότητες και το gaming. Για κατασκευές με χέρια και τουβλάκια, υπάρχουν οι λέσχες LEGO.
Τι μπορούμε να κρατήσουμε στην Ελλάδα;
- Ξεκινήστε από ένα μικρό, ξεκάθαρο project: ένα ρομποτάκι που κινείται, ένα απλό παιχνίδι.
- Ρωτήστε το παιδί τι το ενδιαφέρει πριν διαλέξετε δραστηριότητα.
- Δοκιμάστε πρώτα σε μικρή παρέα, με γνωστά πρόσωπα.
- Ζητήστε από τον χώρο (βιβλιοθήκη, σχολείο, πολιτιστικό κέντρο) ένα ήσυχο δωμάτιο και σταθερή ώρα.
- Αφήστε τον χώρο για διαλείμματα: το να σηκωθεί κάποιος και να γυρίσει είναι φυσιολογικό.
Στο Autism Club πιστεύουμε σε αυτό ακριβώς: παρέα χωρίς το βάρος των προσδοκιών. Μπορείτε να δείτε το πρόγραμμά μας ή να μας γράψετε μέσω της σελίδας επικοινωνίας.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζεται το παιδί μου εμπειρία στον προγραμματισμό;
Όχι απαραίτητα. Οι περισσότερες λέσχες ξεκινούν από τα βασικά, με οπτικά εργαλεία όπως το Scratch. Σημασία έχει το ενδιαφέρον και η διάθεση να δοκιμάσει, όχι η προηγούμενη γνώση. Ο ρυθμός μπορεί να προσαρμόζεται σε κάθε μέλος.
Πρέπει να μείνω εγώ στις συναντήσεις;
Εξαρτάται από την ομάδα και το παιδί. Στο Gravesend οι γονείς μπορούν να μένουν, και στη λέσχη του Πανεπιστημίου της Φλόριντα ένας ενήλικας πρέπει να είναι παρών. Στην αρχή η παρουσία σας δίνει ασφάλεια και αργότερα μπορείτε να απομακρυνθείτε σταδιακά.
Είναι καλύτερη μια ομάδα μόνο με αυτιστικά παιδιά;
Υπάρχουν και τα δύο μοντέλα. Μια ομάδα αυτιστικών παιδιών δίνει συχνά πιο άνετο περιβάλλον, ενώ οι μικτές ομάδες προσφέρουν μεγαλύτερη ποικιλία. Δεν υπάρχει ενιαία απάντηση: μετράει τι νιώθει άνετα το δικό σας παιδί.
Και αν το παιδί θέλει μόνο να παίζει με την οθόνη;
Η οθόνη μπορεί να είναι η πύλη προς την παρέα. Αν το ενδιαφέρον του είναι ο υπολογιστής, μια λέσχη γύρω από αυτόν δίνει λόγο να μοιραστεί τις γνώσεις του με άλλους. Ξεκινήστε από τη δική του αγάπη.
Είναι οι διαγωνισμοί ρομποτικής κατάλληλοι;
Μπορεί να ταιριάζουν σε κάποια παιδιά, όμως η πίεση του χρόνου και του αποτελέσματος δεν ταιριάζει σε όλα. Η μελέτη για το FIRST έδειξε ενδιαφέρον αλλά και ανάγκη για αρκετή υποστήριξη. Μπορείτε να ξεκινήσετε χωρίς διαγωνισμό και να δείτε αν το παιδί τον ζητήσει.
Πηγές
- Autism CRC: The Robotics Social Club Program
- Code Club: Making Code Clubs accessible for every child
- University of Florida: Tech club for autistic youth
- Georgia Southern University: Students with Autism Spectrum Disorders Who Participate in FIRST Robotics
- Frontiers in Education: coding club and co-design with autistic young people