Μια λέσχη LEGO είναι μια τακτική συνάντηση μικρής ομάδας γύρω από τουβλάκια, με απλούς κανόνες και ήσυχο χώρο. Για πολλά αυτιστικά παιδιά λειτουργεί επειδή η παρέα στηρίζεται σε κάτι που αρέσει ήδη: το χτίσιμο δίνει κοινό θέμα και ρόλο, χωρίς να χρειάζεται συνεχής κουβέντα.
Τι είναι μια λέσχη LEGO και γιατί κερδίζει τα παιδιά;
Η ιδέα είναι απλή. Μερικά παιδιά κάθονται γύρω από ένα τραπέζι με τουβλάκια και χτίζουν κάτι μαζί ή δίπλα-δίπλα. Ένας ενήλικας κρατά το πλαίσιο, δηλαδή την ώρα, τους κανόνες και τον χώρο, και τα παιδιά παίρνουν τις αποφάσεις. Πολλά παιδιά αγαπούν τα κομμάτια που ταιριάζουν, τα σχέδια και τις σειρές οδηγιών, οπότε το ενδιαφέρον υπάρχει από την πρώτη στιγμή.
Το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι η επαφή έχει αντικείμενο. Κανείς δεν χρειάζεται να «ξεκινήσει κουβέντα» όταν υπάρχει ένα κάστρο που μένει μισό. Ένα παιδί μπορεί να ψάχνει κομμάτια, ένα άλλο να διαβάζει τις οδηγίες και ένα τρίτο να στήνει τη βάση. Η συνεργασία προκύπτει φυσικά, και η σιωπή δεν είναι πρόβλημα.
Αυτή η λογική μοιάζει με όσα γράφουμε και στο άρθρο για τις λέσχες κοινών ενδιαφερόντων: η φιλία χτίζεται εύκολα όταν υπάρχει κάτι κοινό να κάνουμε.
Πώς οργανώνονται οι λέσχες LEGO σε άλλες χώρες;
Στο Ηνωμένο Βασίλειο υπάρχουν πολλά τοπικά παραδείγματα. Στο ευρετήριο υπηρεσιών της Autism Support UK καταγράφεται ομάδα στο Μπόλτον που χρησιμοποιεί το παιχνίδι με LEGO για εναλλαγή σειράς και επίλυση προβλημάτων. Το Hitchin Lego Club ξεκίνησε από γονείς, λειτουργεί στη διάρκεια της σχολικής περιόδου, έχει περιορισμένες θέσεις και στηρίζεται σε εθελοντική εργασία, χωρίς κερδοσκοπικό σκοπό.
Παρόμοιες πρωτοβουλίες βρίσκουμε και σε δημόσιους χώρους. Στο Χάρογκιτ μια βιβλιοθήκη ανακοίνωσε λέσχη LEGO για παιδιά με αυτισμό και αναπηρίες και ζήτησε από την κοινότητα να δωρίσει τουβλάκια. Στο νησί Γουάιτ μια λέσχη ξεκίνησε μαζί με το τοπικό παράρτημα της National Autistic Society για παιδιά 5 έως 11 ετών. Στην Πενσυλβάνια ο τοπικός σύλλογος αυτισμού οργανώνει λέσχη LEGO για παιδιά και εφήβους. Σε όλες, τα κοινά στοιχεία είναι τα ίδια: μικρή ομάδα, σταθερό πρόγραμμα και ενήλικες που βοηθούν χωρίς να πιέζουν.
Αν σας ενδιαφέρουν οι βιβλιοθήκες ως χώροι συνάντησης, δείτε και το άρθρο μας για τους δημόσιους χώρους φιλικούς στον αυτισμό.
Τι δείχνει η έρευνα, και τι όχι;
Εδώ αξίζει ειλικρίνεια. Η προσέγγιση που λέγεται «LEGO-based therapy» έχει μελετηθεί. Η μεγαλύτερη τυχαιοποιημένη δοκιμή, η I-SOCIALISE, έγινε σε 98 κανονικά σχολεία του Ηνωμένου Βασιλείου με αυτιστικά παιδιά 7 έως 15 ετών. Συγκρίθηκαν 12 εβδομάδες ομάδας LEGO μαζί με τη συνήθη υποστήριξη με τη συνήθη υποστήριξη μόνη της. Οι δάσκαλοι, που δεν είχαν οργανώσει την παρέμβαση, αξιολόγησαν τις κοινωνικές δεξιότητες. Οι διαφορές ήταν μικρές και στατιστικά μη σημαντικές στις 20 και στις 52 εβδομάδες.
Τι σημαίνει αυτό για εσάς; Δεν υπόσχεται κανείς ότι μια λέσχη LEGO «διορθώνει» κάτι, και το Autism Club δεν είναι υπηρεσία θεραπείας. Το συμπέρασμα που κρατάμε είναι πιο απλό: ένα παιδί μπορεί να περνά ευχάριστα, να νιώθει ότι ανήκει κάπου και να συναντά κόσμο που μοιράζεται το ίδιο ενδιαφέρον. Αυτό αξίζει από μόνο του, ανεξάρτητα από τη μέτρηση δεξιοτήτων.
Τι να κρατήσουμε στην Ελλάδα;
Δεν χρειάζεται ειδικός εξοπλισμός ούτε μεγάλος χώρος. Από τα παραδείγματα του εξωτερικού μένουν μερικές πρακτικές ιδέες:
- Μικρή ομάδα και σταθερή μέρα. Οι ίδιοι άνθρωποι στον ίδιο χώρο κάνουν τη συνάντηση προβλέψιμη.
- Επιλογή ρόλου. Κάθε παιδί διαλέγει αν θα ψάχνει κομμάτια, θα χτίζει ή θα σχεδιάζει, και μπορεί να αλλάζει.
- Ήσυχη γωνιά. Ένας χώρος για διάλειμμα, χωρίς εξήγηση, όπως προβλέπει ο οδηγός λέσχης LEGO βιβλιοθήκης της Autism Association of Western Australia.
- Ελάχιστοι κανόνες. Λίγοι, γραμμένοι ή με εικόνες, ώστε όλοι να ξέρουν τι ισχύει.
- Χωρίς υποχρεωτική κουβέντα. Παράλληλο παιχνίδι είναι απολύτως έγκυρη συμμετοχή.
- Κοινοτικές δωρεές. Όπως στο Χάρογκιτ, οι οικογένειες μπορούν να προσφέρουν τουβλάκια που δεν χρησιμοποιούν πια.
Αν θέλετε να δείτε πώς οργανώνουμε εμείς τις ομάδες μας, ρίξτε μια ματιά στις λέσχες του Autism Club.
Πώς να δοκιμάσετε στο σπίτι πριν από οποιαδήποτε ομάδα;
Αν το παιδί σας αγαπά τα τουβλάκια, αφήστε το να σας δείξει τι φτιάχνει, χωρίς να διορθώνετε. Ένα τραπέζι με ένα κοινό δοχείο κομματιών και ένα μικρό κοινό έργο, για παράδειγμα μια πόλη, δίνει ευκαιρία σε αδέρφια ή φίλους να παίξουν δίπλα-δίπλα. Αφήστε τον ρυθμό στο ίδιο το παιδί και τελειώστε όταν εκείνο θέλει.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι η λέσχη LEGO θεραπεία;
Όχι απαραίτητα. Υπάρχουν προσεγγίσεις με το όνομα LEGO-based therapy που οργανώνονται από εκπαιδευμένους ενήλικες, αλλά οι περισσότερες λέσχες που βρήκαμε είναι τοπικές ομάδες, από γονείς, συλλόγους ή βιβλιοθήκες, με στόχο την παρέα και το κοινό παιχνίδι.
Τι ηλικίες απευθύνονται οι λέσχες LEGO;
Οι περισσότερες που βρήκαμε απευθύνονται σε παιδιά δημοτικού, για παράδειγμα 5 έως 11 ετών στο νησί Γουάιτ. Υπάρχουν και ομάδες για εφήβους, όπως στην Πενσυλβάνια. Το ενδιαφέρον για τα τουβλάκια μπορεί να κρατήσει και σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Τι πρέπει να έχει μια καλή λέσχη LEGO;
Μικρή ομάδα, σταθερό πρόγραμμα, λίγους και ξεκάθαρους κανόνες, ήσυχο σημείο για διάλειμμα και ενήλικες που βοηθούν χωρίς να πιέζουν. Η συμμετοχή πρέπει να είναι ευέλικτη: ένα παιδί μπορεί να παίζει δίπλα-δίπλα χωρίς να συνεργάζεται αυτή τη στιγμή.
Τι γίνεται αν το παιδί δεν θέλει να μοιραστεί τα κομμάτια;
Είναι συχνό και δεν είναι αποτυχία. Πολλές λέσχες δίνουν σε κάθε παιδί δικό του δοχείο και ξεχωριστό ρόλο, ώστε η συνεργασία να ξεκινά σταδιακά. Ρωτήστε την ομάδα πώς το χειρίζεται πριν γραφτείτε.
Δείχνει η έρευνα ότι οι λέσχες LEGO βελτιώνουν τις κοινωνικές δεξιότητες;
Τα αποτελέσματα δεν είναι ξεκάθαρα. Η μεγαλύτερη δοκιμή σε 98 σχολεία του Ηνωμένου Βασιλείου βρήκε μικρές διαφορές που δεν ήταν στατιστικά σημαντικές. Γι' αυτό βλέπουμε τη λέσχη κυρίως ως ευχάριστη παρέα, όχι ως εγγύηση αποτελέσματος.