Ένα πάρτι γενεθλίων γίνεται άνετο για ένα αυτιστικό παιδί όταν είναι μικρό, προβλέψιμο και στα μέτρα του: γνωστός χώρος, λίγοι καλεσμένοι, δραστηριότητες που αγαπά, ήσυχη γωνιά για διάλειμμα και ελευθερία να συμμετέχει με τον δικό του τρόπο. Το πάρτι δεν χρειάζεται να μοιάζει με κανένα άλλο.
Τα γενέθλια έχουν πολλά μαζί: θόρυβο, τραγούδι, κεριά, παιχνίδια με κανόνες που αλλάζουν, γλυκά και πολλά παιδιά σε έναν χώρο. Για πολλές οικογένειες αυτό σημαίνει είτε ότι δεν γίνεται πάρτι είτε ότι γίνεται με αγωνία. Οργανώσεις αυτισμού από διάφορες χώρες προτείνουν απλές προσαρμογές, και αξίζει να δούμε τι κρατάμε από αυτές.
Τι προτείνουν οι οργανώσεις του εξωτερικού;
Η αμερικανική οργάνωση PA Autism συνοψίζει τα βασικά: όπου γίνεται, αποφεύγουμε νέο περιβάλλον και ρωτάμε το ίδιο το παιδί πού θέλει να γιορτάσει. Επιλέγουμε δραστηριότητες που ήδη γνωρίζει και του αρέσουν, και προσέχουμε το φαγητό σύμφωνα με τις δικές του προτιμήσεις και ανάγκες.
Προτείνει επίσης μικρή λίστα καλεσμένων όταν αυτό ταιριάζει στο παιδί, ένα σημείο ησυχίας για όποιον το χρειαστεί και ένα οπτικό πρόγραμμα ή μια μικρή ιστορία που εξηγεί τι θα γίνει. Το PA Autism σημειώνει ότι το κερί και το τραγούδι μπορεί να είναι πολύ έντονα για κάποια παιδιά.
Πώς προετοιμάζουμε το παιδί και την ημέρα του πάρτι;
- Πείτε του τι θα γίνει. Μια εικόνα ή λίστα με τη σειρά της ημέρας (άφιξη, παιχνίδι, φαγητό, τούρτα, αναχώρηση) δίνει σιγουριά.
- Δώστε του λόγο στις επιλογές. Θέμα, μουσική, φαγητά και καλεσμένοι μπορούν να βγουν από τα δικά του ενδιαφέροντα.
- Κάντε το τραγούδι προαιρετικό. Όπως προτείνεται σε κείμενα για πάρτι φιλικά στις αισθητηριακές διαφορές, το «χρόνια πολλά» δεν είναι υποχρέωση.
- Ανοίξτε τα δώρα αργότερα. Το PA Autism σημειώνει ότι η προσοχή όλων πάνω στο παιδί την ώρα των δώρων μπορεί να κουράζει, και ότι μπορούν να ανοιχθούν μετά το πάρτι.
- Ετοιμάστε μια έξοδο. Αν το παιδί θέλει να φύγει νωρίτερα, αυτό δεν είναι αποτυχία, είναι μέρος του σχεδίου.
Τι σημαίνει «ήσυχη γωνιά» και ποιος την έχει ανάγκη;
Είναι ένα μικρό, χαμηλού φωτισμού σημείο, με λίγα αντικείμενα, όπου κάθε παιδί μπορεί να πάρει μια ανάσα χωρίς να χρειάζεται να εξηγήσει γιατί. Δεν είναι τιμωρία ούτε «χρόνος εκτός». Το προτείνουν τόσο το PA Autism όσο και άλλες οργανώσεις, και συχνά το χρησιμοποιούν πολλά παιδιά, όχι μόνο αυτιστικά. Αν ο χώρος είναι ενιαίος, αρκεί ένα δωμάτιο ή μια γωνιά με μαξιλάρια και ακουστικά.
Τι κάνουν οι χώροι που φιλοξενούν πάρτι σε άλλες χώρες;
Σε πολλά μέρη του κόσμου η προσαρμογή ξεκινά από τον ίδιο τον χώρο. Τα πάρκα τραμπολίνων Sky Zone σε ΗΠΑ και Καναδά οργανώνουν «sensory hours», ώρες με χαμηλότερο θόρυβο, χωρίς μουσική και με λιγότερους επισκέπτες, ενώ το πρόγραμμα διαφέρει ανά κατάστημα. Στη Βρετανία, τα πάρκα Gravity προσφέρουν συνεδρίες με μειωμένο φως και ήχο και εκπαιδευμένο προσωπικό. Όπως και να έχει, το πρόγραμμα αλλάζει, οπότε αξίζει να ρωτήσετε τον χώρο πριν κλείσετε.
Αυτό που μπορούμε να κρατήσουμε στην Ελλάδα δεν είναι το όνομα, είναι η ιδέα: ρωτήστε τον χώρο αν μπορεί να χαμηλώσει τη μουσική, να περιορίσει τον κόσμο ή να σας δώσει ώρα με λιγότερη κίνηση. Πολλοί χώροι ανταποκρίνονται όταν το ζητήσει κανείς ευγενικά και νωρίς. Για περισσότερα παραδείγματα, δείτε και το άρθρο μας για τους χώρους φιλικούς στις αισθητηριακές ανάγκες.
Πώς δείχνει ένα πάρτι όταν καλούμε και άλλα αυτιστικά παιδιά;
Το PA Autism προτείνει, όταν έρχονται και άλλα αυτιστικά παιδιά, να υπάρχουν περισσότερες επιλογές φαγητού, και σημειώνει ότι το πάρτι μπορεί να γίνει ευκαιρία γνωριμίας και για τους γονείς. Σε μια παρέα που ήδη βλέπεται, όπως οι ομάδες μας, το πάρτι είναι πιο εύκολο: τα παιδιά γνωρίζονται, ξέρουν τους ρυθμούς του άλλου και δεν χρειάζονται εξηγήσεις. Δείτε πώς λειτουργούν οι ομάδες του Autism Club, και για γιορτές γενικότερα το άρθρο για τις γιορτές φιλικές στον αυτισμό.
Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει να κάνουμε πάρτι αν το παιδί δεν θέλει;
Όχι. Μπορείτε να γιορτάσετε με μια βόλτα, ένα γεύμα με την οικογένεια ή μια δραστηριότητα που αγαπά. Ρωτήστε το πώς θα ήθελε να περάσει τη μέρα. Η γιορτή είναι δική του και δεν χρειάζεται να μοιάζει με του διπλανού.
Πόσα παιδιά να καλέσουμε;
Συνήθως λιγότερα είναι καλύτερα. Οι οργανώσεις προτείνουν μικρή λίστα και, αν χρειάζεται, μόνο στενούς φίλους και οικογένεια. Ξεκινήστε με λίγα παιδιά που το παιδί ήδη γνωρίζει και νιώθει άνετα μαζί τους, και αν πάει καλά, μεγαλώστε την παρέα την επόμενη φορά.
Τι κάνουμε με το τραγούδι και τη τούρτα;
Μπορεί το τραγούδι να είναι προαιρετικό ή να γίνει πιο χαμηλόφωνα, και τα κεριά να ανάψουν σε ήσυχο σημείο. Συζητήστε εκ των προτέρων με το παιδί τι προτιμά. Αν η τούρτα δεν του αρέσει, μπορεί να υπάρχει κάτι άλλο που αγαπά.
Πώς εξηγούμε στους άλλους γονείς τι χρειαζόμαστε;
Στην πρόσκληση γράψτε απλά το πρόγραμμα, τη διάρκεια και ότι υπάρχει ήσυχος χώρος. Πολλοί γονείς το εκτιμούν, γιατί ξέρουν τι να περιμένουν. Δεν χρειάζεται να δώσετε εξηγήσεις για το παιδί σας, αρκεί να πείτε πώς θα κυλήσει το πάρτι.
Και αν το παιδί μας καλείται σε πάρτι άλλου παιδιού;
Ρωτήστε τους οικοδεσπότες για το πρόγραμμα, δείξτε στο παιδί φωτογραφίες του χώρου αν γίνεται και πηγαίνετε μαζί του. Συμφωνήστε εκ των προτέρων ένα σημάδι για να φύγετε, και μείνετε όσο διαρκεί η ευχαρίστηση. Μια σύντομη παρουσία είναι απολύτως εντάξει.
Αν θέλετε να μιλήσουμε για τις ομάδες και τις εξόδους μας, επικοινωνήστε μαζί μας.
