← Όλα τα άρθρα
Άρθρο

Πλανητάρια και αστρονομία φιλικά στον αυτισμό: παρέα κάτω από τον ουρανό

Πώς πλανητάρια του κόσμου προσαρμόζουν τις προβολές τους για αυτιστικά παιδιά και τι μπορούμε να κρατήσουμε για μια βραδιά με αστέρια στην Ελλάδα.

Ναι, ένα πλανητάριο μπορεί να γίνει χώρος παρέας για αυτιστικά παιδιά, όταν προσαρμόζεται: λιγότερος ήχος, μερικώς χαμηλωμένα φώτα, ανοιχτές πόρτες, πιο χαλαροί κανόνες και προετοιμασία από πριν. Σε πολλές χώρες υπάρχουν τέτοιες προβολές, και η κοινή αγάπη για τα άστρα δίνει στα παιδιά αφορμή να βρεθούν μαζί.

Ο νυχτερινός ουρανός είναι από τα θέματα που αγαπούν πολλά αυτιστικά παιδιά και έφηβοι: πλανήτες, αστερισμοί, διαστημόπλοια, αριθμοί και αποστάσεις. Ένα τέτοιο ενδιαφέρον είναι ήδη μια καλή αρχή για παρέα. Στο κείμενο αυτό δείτε πώς το οργανώνουν σε άλλες χώρες και τι αξίζει να κρατήσουμε.

Πώς είναι μια προβολή πλανηταρίου φιλική στον αυτισμό;

Το κλασικό πλανητάριο έχει σκοτάδι, δυνατό ήχο και ένα κοινό που πρέπει να μένει ακίνητο. Για πολλούς ανθρώπους αυτό είναι δύσκολο, όχι επειδή λείπει το ενδιαφέρον, αλλά επειδή το περιβάλλον είναι απαιτητικό. Οι προσαρμοσμένες προβολές αλλάζουν ακριβώς αυτό το περιβάλλον.

  • Φώτα: στο Raritan Valley Community College των ΗΠΑ τα φώτα χαμηλώνουν χωρίς να σβήνουν τελείως, και οι πόρτες μένουν ανοιχτές.
  • Ήχος: η ένταση κατεβαίνει και μένει σταθερή, ώστε να μη χρειάζεται κανείς να προετοιμάζεται για ξαφνικούς θορύβους. Το ίδιο περιγράφει και το Stardome του Όκλαντ, στη Νέα Ζηλανδία, στις ώρες του με χαμηλή αισθητηριακή ένταση.
  • Διάρκεια: το Fiske Planetarium του Πανεπιστημίου του Κολοράντο στο Μπόλντερ κάνει προβολές 20 έως 30 λεπτών.
  • Κανόνες: επιτρέπεται η κίνηση και η κουβέντα κατά τη διάρκεια της προβολής.
  • Χώρος: στο Greenwich του Λονδίνου, στις προβολές «Morning Stars», πωλούνται λιγότερα εισιτήρια, ώστε να υπάρχει περισσότερος χώρος, και μπορεί κανείς να δανειστεί ωτοασπίδες.

Τι κάνει το Fiske στο Κολοράντο και γιατί ξεχωρίζει;

Το πρόγραμμα «Sensory-Friendly Sundays» γίνεται μία φορά τον μήνα και απευθύνεται σε νευροδιαφορετικά παιδιά και οικογένειες. Σύμφωνα με το πανεπιστήμιο, οι πόρτες μένουν ανοιχτές ώστε να υπάρχει εύκολη μετάβαση ανάμεσα στα εκθέματα και στην αίθουσα, και οι πληροφορίες μοιράζονται από πριν, για να προετοιμαστεί η οικογένεια.

Υπάρχει επίσης εξοπλισμός για όποιον τον θέλει, όπως ακουστικά που μειώνουν τον θόρυβο, και εκπαιδευμένοι διευκολυντές. Εκτός από την προβολή, προσφέρονται διαδραστικά εκθέματα και δραστηριότητες με τα χέρια. Το πρόγραμμα προστέθηκε αργότερα και για εφήβους, κάτι που δείχνει ότι η ανάγκη για παρέα δεν σταματά στην παιδική ηλικία. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η πρώτη πιλοτική εκδήλωση γέμισε σε λιγότερο από μια εβδομάδα. Δεν παρουσιάζονται μελέτες αποτελεσμάτων, μόνο η εμπειρία των διοργανωτών, και έτσι θα την αντιμετωπίσουμε.

Μπορούν και οι ενήλικες να έχουν «χαλαρή» βραδιά με αστέρια;

Ναι. Το American Museum of Natural History της Νέας Υόρκης έχει τις βραδιές «Relaxed Astronomy Live», μια χαλαρή και αισθητηριακά φιλική εμπειρία όπου, όπως γράφει το μουσείο, χωράνε όλες οι μορφές περιέργειας και συμμετοχής. Δεν περιορίζεται λοιπόν στα παιδιά: ένα κοινό ενδιαφέρον μπορεί να ενώσει και ενήλικες, όπως περιγράφουμε και στο άρθρο για τις κοινωνικές λέσχες αυτιστικών ενηλίκων.

Τι μπορούμε να κρατήσουμε στην Ελλάδα;

Δεν βρήκαμε στοιχεία για ανάλογο οργανωμένο πρόγραμμα σε ελληνικό πλανητάριο, οπότε δεν θα υποσχεθούμε κάτι που δεν γνωρίζουμε. Μπορούμε όμως να δανειστούμε τις ιδέες, είτε ως αίτημα προς έναν φορέα είτε ως δική μας μικρή βραδιά.

  • Ρωτήστε από πριν: τηλεφωνήστε σε πλανητάριο ή αστεροσκοπείο και ρωτήστε αν γίνεται να μειωθεί ο ήχος ή να μείνουν οι πόρτες ανοιχτές για μια μικρή ομάδα. Πολλοί χώροι δέχονται ευχαρίστως τέτοια αιτήματα.
  • Μικρή ομάδα: λιγότερα άτομα σημαίνει λιγότερος θόρυβος και περισσότερος χώρος.
  • Προετοιμασία: δείξτε φωτογραφίες του χώρου και πείτε τι θα γίνει και πόση ώρα θα κρατήσει.
  • Έξοδος χωρίς εξηγήσεις: ένα ήσυχο σημείο έξω από την αίθουσα κάνει την παρουσία πιο ήρεμη.
  • Ο ουρανός δωρεάν: μια βραδιά με κιάλια, χάρτη αστερισμών ή εφαρμογή στο κινητό, σε ένα πάρκο ή στην εξοχή, είναι μια εξόρμηση που δεν χρειάζεται καμία έγκριση.

Αν σας ενδιαφέρει η λογική των κοινών ενδιαφερόντων, δείτε και το άρθρο μας για τις ομάδες κοινών ενδιαφερόντων. Ένας αστερισμός μπορεί να είναι μια εξαιρετική αρχή συζήτησης χωρίς πίεση να «μιλήσεις σωστά».

Πώς να ετοιμάσετε μια βραδιά παρατήρησης αστεριών;

  1. Διαλέξτε μια βραδιά με καθαρό ουρανό και ένα μέρος με λίγο φως γύρω.
  2. Πείτε από πριν το πρόγραμμα: πού θα πάτε, πότε θα φύγετε.
  3. Πάρτε κάθισμα ή κουβέρτα, κάτι ζεστό και ό,τι βοηθά το παιδί να νιώθει άνετα, όπως ακουστικά ή το αγαπημένο του αντικείμενο.
  4. Αφήστε το παιδί να οδηγήσει: ίσως θέλει να μετρήσει αστέρια, να βρει τον Σείριο ή απλώς να κοιτάξει.
  5. Μη στοχεύετε στην «επιτυχία». Αν η βραδιά κρατήσει δέκα λεπτά, είναι κι αυτό μια καλή βραδιά.

Στον σύλλογό μας πιστεύουμε ότι η παρέα δεν χρειάζεται προϋποθέσεις. Δείτε πώς δουλεύουμε στη σελίδα με τις ομάδες μας.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι το πλανητάριο κατάλληλο για αυτιστικά παιδιά;

Εξαρτάται από το παιδί και από την προβολή. Το σκοτάδι και ο δυνατός ήχος μπορεί να κουράζουν. Οι προσαρμοσμένες προβολές, με χαμηλότερο ήχο, μερικό φωτισμό και ανοιχτές πόρτες, έχουν σχεδιαστεί ώστε το παιδί να μπορεί να μπαίνει και να βγαίνει άνετα.

Τι είναι μια «sensory-friendly» προβολή;

Είναι μια προβολή με αλλαγές που μειώνουν την αισθητηριακή πίεση: χαμηλότερη ένταση ήχου, μερικώς αναμμένα φώτα, μικρότερη διάρκεια και πιο χαλαρούς κανόνες για κίνηση και φωνές. Ο στόχος είναι να νιώθουν όλοι ευπρόσδεκτοι χωρίς να χρειάζεται να δικαιολογηθούν.

Πώς προετοιμάζω το παιδί πριν από την επίσκεψη;

Δείξτε φωτογραφίες ή βίντεο του χώρου, πείτε πόση ώρα θα κρατήσει και πού θα καθίσετε. Κανονίστε από πριν ένα σημείο για διάλειμμα. Όσα μπορεί να προβλέψει το παιδί, τόσο πιο ήρεμα θα απολαύσει την εμπειρία.

Τι κάνω αν το παιδί θέλει να φύγει στη μέση;

Φύγετε χωρίς πίεση και χωρίς επίπληξη. Μια σύντομη επίσκεψη που τελειώνει όταν το παιδί το θέλει είναι καλύτερη από μια μεγάλη που τελειώνει με άγχος. Ίσως την επόμενη φορά μείνετε λίγο περισσότερο, ή ίσως όχι, και είναι εντάξει.

Χρειάζεται να είναι «ειδικό» το ενδιαφέρον για την αστρονομία;

Όχι. Δεν χρειάζονται γνώσεις. Η περιέργεια αρκεί, και κάποιες φορές το παιδί γνωρίζει περισσότερα από τους μεγάλους. Αυτό μπορεί να το κάνει να νιώσει ότι έχει κάτι να προσφέρει στην παρέα.

Πηγές

Μοιραστείτε το

Autism Club

Έτοιμοι να πετάξετε μαζί μας;

Δείτε τις ομάδες δραστηριοτήτων, ρίξτε μια ματιά στο πρόγραμμα των επόμενων εβδομάδων και δηλώστε συμμετοχή online.