Ένας αγώνας ποδοσφαίρου ή μπάσκετ είναι, πάνω απ' όλα, μια κοινή εμπειρία: φωνές, τραγούδια, το ίδιο πάθος στην ίδια κερκίδα. Για πολλές οικογένειες όμως, η ένταση του ήχου, το πλήθος και η αβεβαιότητα κάνουν αυτή την εμπειρία δύσκολη ή απλά απαγορευτική για ένα αυτιστικό μέλος τους. Τα τελευταία χρόνια, γήπεδα σε όλο τον κόσμο αρχίζουν να απαντούν σε αυτό με έναν συγκεκριμένο τρόπο: ήσυχους χώρους μέσα στο ίδιο το στάδιο, από όπου μπορεί κανείς να παρακολουθήσει τον αγώνα χωρίς να χάσει την αίσθηση ότι είναι εκεί.
Δεν μιλάμε για συμμετοχή σε άθλημα, αυτό το έχουμε δει σε άλλο άρθρο μας για προσαρμοσμένο αθλητισμό, αλλά για κάτι πιο απλό και εξίσου σημαντικό: το να μπορεί μια οικογένεια να πάει μαζί σε έναν αγώνα, ως θεατές, χωρίς το άγχος να επισκιάσει τη χαρά.
Τι είναι ένα sensory room σε γήπεδο
Η ιδέα είναι απλή. Μέσα στο στάδιο υπάρχει ένας κλειστός, ήσυχος χώρος με τζάμι που βλέπει στον αγωνιστικό χώρο, ώστε ο θεατής να μη χάνει τον αγώνα ενώ μειώνεται η αισθητηριακή φόρτιση. Τυπικά περιλαμβάνει μαλακά καθίσματα, χαμηλό φωτισμό, tablet ή παιχνίδια για τα παιδιά, και προσωπικό εκπαιδευμένο να αναγνωρίζει τι χρειάζεται μια οικογένεια εκείνη τη στιγμή. Σε αρκετές περιπτώσεις διατίθενται και «sensory bags» με ακουστικά μείωσης θορύβου, fidget εργαλεία και κάρτες επικοινωνίας, ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να τα χρησιμοποιήσει είτε μέσα στον ειδικό χώρο είτε στην κανονική κερκίδα, αν αυτό προτιμά.
Παραδείγματα από τον κόσμο
Στην Αγγλία, αρκετές ομάδες της Premier League και κατώτερων κατηγοριών έχουν προχωρήσει σε αντίστοιχες πρωτοβουλίες. Η Chelsea λειτουργεί sensory room στο Stamford Bridge εδώ και σεζόν, φιλοξενώντας εκατοντάδες οικογένειες. Η Crystal Palace διαθέτει δύο τέτοιους χώρους στο Selhurst Park. Άλλοι σύλλογοι έχουν δημιουργήσει οδηγούς αγωνιστικής ημέρας ειδικά για αυτιστικούς φιλάθλους, σε συνεργασία με τοπικές οργανώσεις, ενώ κάθε σύλλογος της Premier League έχει πλέον υπεύθυνο πρόσβασης για άτομα με αναπηρία.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός KultureCity πιστοποιεί χώρους ως «sensory inclusive» και έχει καλύψει δεκάδες γήπεδα NBA, NFL, NHL και MLB, καθώς και μουσεία και ενυδρεία. Οι περισσότερες ομάδες του NBA διαθέτουν πλέον χώρο ηρεμίας μέσα στο γήπεδο, ενώ η κάλυψη στο αμερικανικό ποδόσφαιρο ακολουθεί με πιο αργό ρυθμό. Ακόμη και σε μεγάλες διοργανώσεις, όπως το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022 στο Κατάρ, λειτούργησαν ήσυχοι χώροι μέσα στα στάδια για φιλάθλους με αυτισμό, δείχνοντας ότι η ιδέα μπορεί να κλιμακωθεί ακόμη και σε τεράστιες διοργανώσεις με δεκάδες χιλιάδες θεατές.
Και στην Ελλάδα
Το 2024 η ΑΕΚ εγκαινίασε sensory room στην OPAP Arena, σχεδιασμένο σύμφωνα με πρότυπα αντίστοιχων χώρων του εξωτερικού: θέσεις μπροστά σε τζάμι με θέα στο γήπεδο, χαμηλό τραπέζι με υλικά ζωγραφικής και πλαστελίνης, μαλακά παιχνίδια και αποκλειστική τουαλέτα για τις οικογένειες που φιλοξενεί. Είναι από τα πρώτα παραδείγματα τέτοιας πρωτοβουλίας σε ελληνικό γήπεδο και δείχνει ότι η τάση αρχίζει να φτάνει και εδώ. Όσο περισσότερες ομάδες, σε ποδόσφαιρο αλλά και σε άλλα αθλήματα, ακολουθήσουν το παράδειγμα, τόσο πιο φυσιολογικό θα γίνεται για μια οικογένεια να σχεδιάζει μια έξοδο σε αγώνα όπως θα σχεδίαζε οποιαδήποτε άλλη οικογενειακή εξόρμηση.
Πρακτικά βήματα πριν πάτε σε αγώνα
Αν σκέφτεστε να δοκιμάσετε μια τέτοια έξοδο, λίγη προετοιμασία κάνει μεγάλη διαφορά:
- Επικοινωνήστε νωρίτερα με τον σύλλογο ή τον χώρο, ρωτώντας συγκεκριμένα αν υπάρχει sensory room, ήσυχος χώρος ή ειδική είσοδος.
- Δείτε φωτογραφίες ή βίντεο του γηπέδου πριν την επίσκεψη, ώστε ο χώρος να μην είναι εντελώς άγνωστος την ημέρα του αγώνα.
- Πάρτε μαζί ό,τι βοηθάει, ακουστικά μείωσης θορύβου, ένα αγαπημένο αντικείμενο, κάτι για τα χέρια.
- Σχεδιάστε μια «διέξοδο»: πού μπορείτε να αποσυρθείτε αν χρειαστεί, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η έξοδος «απέτυχε».
- Μην πιέζετε τη διάρκεια, ένα ημίχρονο ή λίγα λεπτά μέσα στο γήπεδο είναι εξίσου μια επιτυχημένη εμπειρία.
Το ζητούμενο δεν είναι να «αντέξει» κανείς έναν αγώνα, αλλά να τον απολαύσει με τους δικούς του όρους. Ένας ήσυχος χώρος στο γήπεδο δεν είναι υποβάθμιση της εμπειρίας, είναι αυτό που την κάνει εφικτή. Το ίδιο σκεπτικό, ότι η κοινότητα χτίζεται γύρω από κοινά ενδιαφέροντα και όχι γύρω από πιέσεις, είναι κάτι που προσπαθούμε να εφαρμόζουμε και στις δικές μας ομάδες και δραστηριότητες.
Πηγές
- Chelsea FC: Watch how the sensory room makes Stamford Bridge game possible
- ESPN: Sports venues create quiet refuge for fans with sensory needs
- Newsit: Η ΑΕΚ εγκαινιάζει το sensory room στην OPAP Arena
- Gulf News: In Qatar World Cup 2022 tempest, an oasis of calm for fans with autism
- Premier League: "Sensory rooms will make real difference"