Η αναρρίχηση σε τοίχο και το bouldering ταιριάζουν σε πολλά αυτιστικά παιδιά, γιατί είναι ατομική δραστηριότητα με ξεκάθαρους κανόνες και εύκολη παρέα στα διαλείμματα. Σε γυμναστήρια του εξωτερικού, ήσυχες ώρες με χαμηλά φώτα και χωρίς μουσική κάνουν τον χώρο πιο άνετο, και τα παιδιά βρίσκονται μεταξύ τους.
Γιατί ο τοίχος αναρρίχησης δημιουργεί παρέα;
Στο bouldering ο καθένας ανεβαίνει τη δική του διαδρομή, με το δικό του ρυθμό. Δεν υπάρχει ομάδα που περιμένει, ούτε αγώνας που πρέπει να κερδηθεί. Ταυτόχρονα, ανάμεσα στις προσπάθειες υπάρχει φυσικός χρόνος αναμονής, και εκεί γεννιέται η κουβέντα.
Το βρετανικό γυμναστήριο IndiRock περιγράφει ότι τα παιδιά στηρίζουν το ένα το άλλο στο να βρουν τη λύση σε κάθε «πρόβλημα» του τοίχου, δηλαδή τη διαδρομή, και ότι αυτό ενισχύει το κοινοτικό πνεύμα. Η κοινή εστίαση σε μια διαδρομή δίνει θέμα συζήτησης χωρίς να χρειάζεται κανείς να «κάνει παρέα» με την έννοια της υποχρεωτικής κοινωνικής αλληλεπίδρασης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχει και μικρή ερευνητική μελέτη (pilot) σε εφήβους στο φάσμα, με πρόγραμμα αναρρίχησης τεσσάρων εβδομάδων, μία φορά την εβδομάδα. Οι γονείς δήλωσαν ότι η αναρρίχηση ήταν καλή δραστηριότητα συμμετοχής. Πρόκειται για πολύ μικρό δείγμα, οπότε το αναφέρουμε ως ένδειξη και όχι ως απόδειξη.
Πώς είναι μια «ήσυχη ώρα» σε γυμναστήριο αναρρίχησης;
Το Climbing Business Journal καταγράφει πώς όλο και περισσότερα γυμναστήρια στις ΗΠΑ προσφέρουν προγράμματα φιλικά στον αυτισμό. Στο Sportrock της Βιρτζίνια, για παράδειγμα, γίνεται μία φορά τον μήνα συνεδρία όπου ο χώρος ανοίγει αποκλειστικά για παιδιά στο φάσμα και τις οικογένειές τους. Σβήνουν τα έντονα φώτα της οροφής και η μουσική, και μένει το φυσικό φως.
Παρόμοια λογική βλέπουμε στη Βρετανία:
- Το IndiRock κλείνει τη μουσική μία φορά την εβδομάδα και έχει ήσυχη γωνιά.
- Στο Rock Up του Northamptonshire οι συνεδρίες για αυτισμό και SEND έχουν χωρίς μουσική και λιγότερους αναρριχητές στον χώρο.
- Το The Bunker στο Torquay οργανώνει συνεδρίες φιλικές στον αυτισμό και στις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Οι ίδιοι οι διοργανωτές παραδέχονται ότι θέλει προετοιμασία: στο Sportrock χρειάστηκαν περισσότεροι εκπαιδευτές και εθελοντές, και η υπεύθυνη προγραμμάτων είπε ότι ήταν «μια διαδικασία μάθησης». Για περισσότερα παραδείγματα χώρων με παρόμοια λογική, δείτε και το άρθρο μας για τους sensory-friendly χώρους στον κόσμο.
Υπάρχουν κοινότητες που οργανώνουν συναντήσεις αναρρίχησης;
Ναι. Η Autism Climbs, μη κερδοσκοπική οργάνωση του Κολοράντο που ιδρύθηκε το 2015, οργανώνει μηνιαίες συναντήσεις σε γυμναστήρια αναρρίχησης και εξορμήσεις σε εξωτερικούς χώρους. Η ιδρύτρια Yisha Wagner λέει ότι θέλει απλώς «να μοιραστεί χαρά με τον κόσμο του αυτισμού». Το βάρος πέφτει στην κοινότητα και όχι σε στόχους παρέμβασης.
Στη Βρετανία το IndiRock συνεργάζεται με φιλανθρωπική οργάνωση και προσφέρει τετράεβδομαδικά μαθήματα bouldering, ακολουθούμενα από οικογενειακές συνεδρίες, ώστε οι γονείς και τα αδέρφια να γνωρίσουν τον χώρο και να ανέβουν μαζί. Η σκέψη του οικογενειακού κλεισίματος είναι χρήσιμη: το παιδί συνεχίζει να έρχεται επειδή ο χώρος είναι πια γνώριμος.
Τι μπορούμε να κρατήσουμε στην Ελλάδα;
Δεν χρειάζεται να υπάρχει ειδικό πρόγραμμα για να δοκιμάσει μια ομάδα. Τα παραδείγματα δείχνουν μερικές απλές ιδέες:
- Ώρα με λιγότερο κόσμο. Ρωτήστε το γυμναστήριο αν υπάρχει ώρα με λίγους αναρριχητές, ιδανικά με χαμηλότερη ένταση μουσικής.
- Επίσκεψη πριν από την πρώτη φορά. Ένα πέρασμα χωρίς αναρρίχηση, για να δει το παιδί τον τοίχο, τα χρώματα, τους ήχους.
- Μικρή, σταθερή ομάδα. Οι ίδιοι άνθρωποι, η ίδια μέρα και ώρα, ώστε να χτίζεται οικειότητα.
- Ήσυχη γωνιά. Ένα σημείο όπου μπορεί κανείς να κάνει διάλειμμα χωρίς να χρειάζεται να εξηγήσει τίποτα.
- Η οικογένεια καλεσμένη. Τα αδέρφια και οι γονείς μπορούν να ανέβουν στο τέλος.
Αν σας ενδιαφέρει πώς λειτουργούν παρόμοιες ιδέες σε άλλα σπορ, διαβάστε για τον προσαρμοσμένο αθλητισμό για αυτιστικά παιδιά και για το τζούντο ως παρέα στο ταπί. Στη σελίδα των ομάδων μας θα βρείτε το πρόγραμμα των δικών μας δραστηριοτήτων.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι η αναρρίχηση κατάλληλη για κάθε αυτιστικό παιδί;
Όχι απαραίτητα, όπως κάθε δραστηριότητα. Κάποια παιδιά την αγαπούν, άλλα την αποφεύγουν λόγω ύψους, ήχων ή αφής. Το καλύτερο είναι μια σύντομη, χωρίς πίεση γνωριμία, και σεβασμός στην απάντηση του ίδιου του παιδιού, είτε είναι ναι είτε όχι.
Χρειάζεται εξοπλισμός για να ξεκινήσει ένα παιδί;
Στο bouldering συνήθως χρειάζονται μόνο άνετα ρούχα και παπούτσια αναρρίχησης, που πολλά γυμναστήρια παρέχουν για δοκιμή. Ο τοίχος είναι χαμηλός και τα στρώματα απορροφούν τις πτώσεις. Ρωτήστε τον χώρο εκ των προτέρων για τα ακριβή του δεδομένα.
Τι είναι μια «ήσυχη ώρα» σε γυμναστήριο;
Είναι χρονικό διάστημα με προσαρμοσμένο περιβάλλον: χωρίς μουσική, με χαμηλότερο φωτισμό και λιγότερο κόσμο. Στο Sportrock της Βιρτζίνια, για παράδειγμα, ο χώρος ανοίγει μία φορά τον μήνα αποκλειστικά για παιδιά στο φάσμα και τις οικογένειές τους.
Μπορούν να ανεβούν μαζί και τα αδέρφια;
Ναι, και είναι καλή ιδέα. Προγράμματα όπως του IndiRock προσφέρουν οικογενειακές συνεδρίες μετά το μάθημα. Έτσι το αδερφάκι μοιράζεται την εμπειρία και το παιδί βλέπει τον χώρο ως κάτι κοινό για την οικογένεια.
Πρέπει να ανεβαίνει το παιδί ψηλά για να το απολαύσει;
Όχι. Η χαρά του bouldering βρίσκεται και στα χαμηλά περάσματα, στο να δοκιμάζει κανείς μια διαδρομή ξανά και ξανά, και στο να γιορτάζει με τους άλλους όταν κάποιος τα καταφέρνει.