Μια ομάδα περπατήματος ή τρεξίματος χωρίς χρονόμετρο και χωρίς υποχρέωση συζήτησης μπορεί να γίνει ασφαλής τρόπος για παρέα. Ο καθένας κινείται με τον δικό του ρυθμό, η δραστηριότητα δίνει κοινό θέμα, και υπάρχουν ρόλοι για όσους θέλουν να συμμετέχουν αλλιώς, π.χ. ως εθελοντές.
Στο σύνθημα «περπάτησε, τρέξε ή κάνε εθελοντής» στηρίζεται το parkrun, ένα διεθνές δίκτυο εβδομαδιαίων εκδηλώσεων σε πάρκα. Παρακάτω βλέπουμε τι κάνει το παράδειγμά του ενδιαφέρον για τις παρέες αυτιστικών παιδιών και νέων, και τι μπορούμε να κρατήσουμε στην Ελλάδα.
Γιατί μια ομάδα περπατήματος ταιριάζει σε πολλά αυτιστικά άτομα;
Δεν υπάρχει μία απάντηση για όλους, γιατί κάθε αυτιστικό άτομο είναι διαφορετικό. Υπάρχουν όμως χαρακτηριστικά που πολλές οικογένειες εκτιμούν σε αυτού του είδους τις παρέες:
- Κοινή κατεύθυνση. Όταν περπατάτε δίπλα δίπλα, δεν χρειάζεται βλεμματική επαφή ούτε συνεχής συζήτηση. Η παρέα υπάρχει χωρίς πίεση.
- Προβλέψιμη διαδρομή. Ίδιος χώρος, ίδια μέρα, ίδια ώρα: ξέρεις τι θα συναντήσεις.
- Ο δικός σου ρυθμός. Κανείς δεν χρειάζεται να είναι πρώτος. Το να περπατάς είναι εξίσου αποδεκτό με το να τρέχεις.
- Ανοιχτός χώρος. Για όσους δυσκολεύονται με κλειστούς, θορυβώδεις χώρους, ένα πάρκο μπορεί να είναι πιο άνετο, αν και ο καιρός και ο κόσμος παίζουν ρόλο.
Τι κάνει το parkrun και τι έχει προσέξει για τον αυτισμό;
Το parkrun οργανώνει 5χίλιομετρες εκδηλώσεις τα Σάββατα το πρωί και 2χίλιομετρες για μικρότερα παιδιά τις Κυριακές. Όπως περιγράφει το ίδιο, μπορεί κανείς να τρέξει, να κάνει τζόκινγκ ή να περπατήσει, χωρίς πίεση χρόνου. Έχει και δικό του κλειστό group στο Facebook για συμμετέχοντες που επηρεάζονται από αυτισμό ή μαθησιακές δυσκολίες, ώστε να ανταλλάσσουν συμβουλές και ιστορίες.
Μέσω του έργου PROVE, το parkrun προσπαθεί να αυξήσει τη συμμετοχή ανθρώπων με αναπηρία ή μακροχρόνιες παθήσεις, μεταξύ των οποίων και ο αυτισμός, είτε ως περπατητές και δρομείς είτε ως εθελοντές. Σύμφωνα με τη σελίδα του Πανεπιστημίου Sheffield Hallam, που συμμετέχει στην αξιολόγηση του έργου, οι δράσεις περιλαμβάνουν οδηγίες προσβασιμότητας ανά πάθηση για τις ομάδες των εκδηλώσεων και πρεσβευτές για κάθε ομάδα. Το ίδιο κείμενο αναφέρει ότι περίπου το 9% όσων συμμετέχουν έχει κάποια αναπηρία ή μακροχρόνια πάθηση, άρα υπάρχει ακόμη χώρος για περισσότερους.
Ποιος ο ρόλος των εθελοντών;
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία είναι ότι η συμμετοχή δεν σημαίνει απαραίτητα κίνηση. Το parkrun έχει ρόλους εθελοντών, και ο «tail walker» είναι ο φιλικός άνθρωπος που περπατά τελευταίος, ώστε να μη μείνει κανείς πίσω. Όποιος δεν θέλει να τρέξει μπορεί να χειροκροτεί, να δίνει κατεύθυνση ή να βοηθά στη γραμμή τερματισμού. Για ένα αυτιστικό νέο, ένας σαφής ρόλος με συγκεκριμένη δουλειά μπορεί να είναι πιο εύκολη είσοδος στην παρέα από την ελεύθερη κοινωνικοποίηση. Περισσότερα για αυτή τη λογική θα βρείτε στο άρθρο μας για τον εθελοντισμό ως δρόμο προς την κοινότητα.
Τι μπορούμε να κρατήσουμε στην Ελλάδα;
Δεν χρειάζεται να υπάρχει επίσημο πρόγραμμα για να δανειστούμε τις ιδέες. Μια μικρή παρέα μπορεί να ξεκινήσει με λίγα απλά βήματα:
- Σταθερό σημείο και ώρα. Ένα γνωστό πάρκο ή μια διαδρομή, την ίδια μέρα κάθε εβδομάδα.
- Πληροφορίες από πριν. Φωτογραφίες του χώρου, χάρτης της διαδρομής, πού είναι οι τουαλέτες και πού μπορεί κανείς να ξεκουραστεί. Όταν ο χώρος είναι γνωστός, η άφιξη είναι πιο εύκολη.
- Καμία σύγκριση. Χωρίς κατάταξη και χωρίς «πρέπει να τρέξεις». Όλοι είναι εξίσου καλοδεχούμενοι.
- Ρόλοι για όλους. Κάποιος κρατά τον χάρτη, κάποιος μετρά τον κύκλο, κάποιος φέρνει το νερό.
- Δυνατότητα αποχώρησης. Ένα ήσυχο σημείο ή το ok να φύγει κανείς νωρίτερα χωρίς εξηγήσεις.
Αν σας ενδιαφέρει ο προσαρμοσμένος αθλητισμός γενικότερα, δείτε πώς λειτουργεί ο προσαρμοσμένος αθλητισμός στον κόσμο. Για βόλτες στη φύση, έχουμε γράψει και για τις παρέες φύσης και κηπουρικής.
Πώς ξεκινά μια οικογένεια χωρίς πίεση;
Ξεκινήστε μικρά: μία βόλτα δέκα λεπτών με ένα φίλο ή ένα αδέρφι, και αφήστε το παιδί ή τον νέο να αποφασίσει αν θέλει να συνεχίσει. Μην περιμένετε αμέσως συζήτηση ή φιλία. Η παρέα χτίζεται με την επανάληψη, με το να βλέπεις τα ίδια πρόσωπα. Και αν ο ρυθμός τη μια μέρα είναι «σήμερα απλώς κάθομαι στο παγκάκι», είναι κι αυτό συμμετοχή.
Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει το παιδί μου να τρέχει για να συμμετέχει σε μια τέτοια ομάδα;
Όχι. Σε πρωτοβουλίες όπως το parkrun, το περπάτημα είναι εξίσου αποδεκτό με το τρέξιμο και δεν υπάρχει πίεση χρόνου. Πολλοί επιλέγουν να συμμετέχουν και ως εθελοντές, οπότε η παρέα δεν εξαρτάται από την ταχύτητα ή τη φυσική κατάσταση.
Υπάρχει έρευνα ότι η ομαδική άσκηση βοηθά τον αυτισμό;
Δεν θα υποσχεθούμε αποτελέσματα. Οι πηγές που βρήκαμε περιγράφουν πρωτοβουλίες συμπερίληψης και εμπειρίες συμμετεχόντων, όχι θεραπευτικά αποτελέσματα. Εμείς βλέπουμε τη δραστηριότητα ως χώρο παρέας και χαράς, όχι ως παρέμβαση.
Τι γίνεται αν ο θόρυβος ή ο κόσμος στενοχωρεί το παιδί;
Μπορείτε να διαλέξετε ώρα με λιγότερο κόσμο, να επισκεφτείτε πρώτα τον χώρο, να έχετε ακουστικά μείωσης θορύβου και να συμφωνήσετε από πριν ένα σημείο ξεκούρασης. Το σημαντικό είναι το παιδί να ξέρει ότι μπορεί να φύγει όποτε θέλει.
Πώς βρίσκω παρέα αν δεν υπάρχει οργανωμένη ομάδα κοντά μου;
Μπορείτε να ξεκινήσετε μια μικρή, άτυπη παρέα με άλλες οικογένειες, με σταθερή μέρα και σημείο συνάντησης. Στη σελίδα των ομάδων μας θα δείτε πώς οργανώνουμε τις δικές μας συναντήσεις.
Μπορεί ένας έφηβος ή νέος να συμμετέχει μόνος του;
Πολλοί νέοι το προτιμούν, ειδικά όταν υπάρχει σαφής ρόλος και γνωστή διαδρομή. Η επιλογή ανήκει στον ίδιο. Μπορείτε να προσφέρετε στήριξη στην αρχή και να αποσυρθείτε σταδιακά, αν το θέλει και εκείνος.