← Όλα τα άρθρα
Άρθρο

Τρένα και αυτισμός: πώς το κοινό πάθος γίνεται παρέα στον κόσμο

Λέσχες μοντελισμού και σιδηροδρομικά μουσεία στον κόσμο δείχνουν πώς το πάθος για τα τρένα γίνεται ασφαλής, ζεστή παρέα για αυτιστικά παιδιά και νέους.

Ένα πάθος για τα τρένα μπορεί να γίνει παρέα όταν βρει χώρο όπου το ενδιαφέρον είναι το κέντρο της συνάντησης και όχι το «πρέπει να κάνεις φίλους». Λέσχες μοντελισμού και σιδηροδρομικά μουσεία σε όλο τον κόσμο το δείχνουν στην πράξη, με ήρεμο ρυθμό, κοινό έργο και χώρο για διαλείμματα.

Πολλά αυτιστικά παιδιά και νέοι έχουν ένα βαθύ ενδιαφέρον για τα τρένα: δρομολόγια, γραμμές, μηχανές, μακέτες. Συχνά οι γύρω το αντιμετωπίζουν ως «εμμονή». Στις παρέες που περιγράφουμε παρακάτω αντιμετωπίζεται ως αυτό που είναι: μια πηγή γνώσης, χαράς και κοινής γλώσσας.

Πώς μοιάζει μια λέσχη τρένων φτιαγμένη για αυτιστικούς ανθρώπους;

Στο Μπρόμλεϊ του Ηνωμένου Βασιλείου, το The Engine Shed είναι, σύμφωνα με τη σελίδα του, μια ομάδα ειδικού ενδιαφέροντος με ελεύθερη συμμετοχή για αυτιστικά παιδιά, νέους και ενήλικες. Φιλοξενεί επίσης οικογένειες και συνοδούς. Οι μακέτες στήνονται ώστε να μπορεί να συμμετέχει ο καθένας, ανεξάρτητα από το επίπεδο δεξιοτήτων.

Παρόμοιες ιδέες βρίσκουμε και αλλού. Στο Ρέντινγκ, μια λέσχη για αυτιστικούς λάτρεις των τρένων ξεκίνησε από γονιό που είδε το πάθος του παιδιού του να γίνεται αφετηρία για κοινή δραστηριότητα, με δωρεές από σιδηροδρομικές μακέτες. Στον Καναδά, ένα έργο οικογενειακού δικτύου για τον αυτισμό έστησε λέσχη όπου νέοι ενήλικες χτίζουν μαζί μια κοινή μακέτα.

Τα κοινά στοιχεία είναι απλά:

  • ένα συγκεκριμένο κοινό αντικείμενο γύρω από το οποίο μαζεύεται η ομάδα
  • σταθερή ώρα και προβλέψιμη ροή
  • πολλοί διαφορετικοί ρόλοι: κάποιος χτίζει, κάποιος καλωδιώνει, κάποιος οδηγεί, κάποιος απλώς παρατηρεί
  • καμία πίεση για βλεμματική επαφή ή συζήτηση

Τι λέει η έρευνα για τέτοιες λέσχες;

Μια πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου του Waikato στη Νέα Ζηλανδία εξέτασε μια λέσχη μοντέλων τρένων για αυτιστικά παιδιά. Οι ερευνητές κατέγραψαν κοινωνική αλληλεπίδραση και ενασχόληση με τα τρένα και κατέληξαν ότι η λέσχη είναι πολύτιμος χώρος για νευροδιαφορετικά παιδιά. Πρόκειται για μία μόνο μελέτη μικρής κλίμακας, οπότε δεν γενικεύουμε. Δείχνει όμως κάτι που οι οικογένειες βλέπουν συχνά: όταν το ενδιαφέρον είναι κοινό, η επαφή γίνεται πιο φυσική.

Πώς γίνονται τα σιδηροδρομικά μουσεία και τα τρένα πιο προσβάσιμα;

Πολλά μουσεία και ιστορικοί σιδηρόδρομοι προσφέρουν πλέον «χαλαρές» ημέρες. Μερικά παραδείγματα:

  • Gloucestershire Warwickshire Railway (ΗΒ): οι «Relaxed Running Days» έχουν λιγότερους επισκέπτες, πιο αργό ρυθμό, ήσυχους χώρους σε βασικούς σταθμούς, προκαταβολική πληροφόρηση και ήσυχα βαγόνια στο ατμοκίνητο τρένο.
  • Northwest Railway Museum (ΗΠΑ): πρόσφερε για πρώτη φορά «sensory friendly» τρένο στην εκδήλωση Day Out With Thomas.
  • Μουσείο Σιδηροδρόμων Port Adelaide (Αυστραλία): διαθέτει οπτική ιστορία, δηλαδή φωτογραφική περιγραφή της επίσκεψης πριν από αυτήν, και σημειωμένο ήσυχο χώρο στον χάρτη.

Η οπτική ιστορία και οι πληροφορίες εκ των προτέρων μοιάζουν μικρές λεπτομέρειες, όμως κάνουν τη διαφορά: το παιδί ξέρει τι θα δει, πού θα καθίσει και πού μπορεί να ξεκουραστεί. Για περισσότερα παραδείγματα προσβάσιμων χώρων μπορείτε να διαβάσετε και το άρθρο μας για τους sensory-friendly χώρους στον κόσμο.

Τι μπορούμε να κρατήσουμε στην Ελλάδα;

Δεν χρειάζονται μεγάλες υποδομές. Οι ιδέες που ταξιδεύουν εύκολα είναι:

  1. Μια μικρή μακέτα ή ένα τραπέζι με ράγες σε κάθε συνάντηση, ώστε να υπάρχει κοινό έργο.
  2. Επισκέψεις σε σταθμούς, μουσεία και τρενάκια με οπτικό πρόγραμμα της ημέρας και ήσυχο σημείο για διάλειμμα.
  3. Ρόλοι για όλους: όποιος δεν θέλει να μιλήσει μπορεί να φωτογραφίζει, να καταγράφει δρομολόγια ή να στήνει τοπία.
  4. Συνεργασία με συλλόγους φίλων του σιδηροδρόμου και μοντελιστών, που συχνά χαίρονται να μοιραστούν το χόμπι τους.

Η λογική αυτή συμφωνεί με όσα γράφουμε για τις παρέες κοινών ενδιαφερόντων: η φιλία χτίζεται δίπλα στη δραστηριότητα, όχι ενάντια στο ενδιαφέρον του παιδιού. Και όταν η έξοδος γίνεται ομαδική, οι εκδρομές αποκτούν φυσικό προορισμό.

Πώς να ξεκινήσετε ως οικογένεια;

  • Ρωτήστε το ίδιο το παιδί τι το ελκύει περισσότερο: τα δρομολόγια, τα μηχανήματα ή τα μοντέλα.
  • Επισκεφθείτε πρώτα έναν χώρο σε ήσυχη ώρα και κάντε σύντομη πρώτη επίσκεψη.
  • Δείξτε εκ των προτέρων φωτογραφίες του χώρου.
  • Αφήστε το παιδί να οδηγεί το ρυθμό, με ελεύθερη έξοδο όποτε το χρειαστεί.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι «εμμονή» το ενδιαφέρον του παιδιού μου για τα τρένα;

Για πολλούς αυτιστικούς ανθρώπους τα έντονα ενδιαφέροντα είναι πηγή χαράς, γνώσης και ηρεμίας. Όταν βρουν παρέα που τα μοιράζεται, γίνονται και γέφυρα προς άλλους. Δεν χρειάζεται να τα περιορίσουμε, αρκεί να υπάρχει και χώρος για άλλες εμπειρίες.

Πρέπει το παιδί να μιλά πολύ για να συμμετέχει σε μια λέσχη μοντελισμού;

Όχι. Σε τέτοιες ομάδες υπάρχουν πολλοί τρόποι συμμετοχής: χτίσιμο, ράγες, φωτογράφιση, παρατήρηση. Η παρουσία δίπλα σε άλλους με το ίδιο ενδιαφέρον μετράει ως συμμετοχή, και η κουβέντα έρχεται όταν και αν το παιδί το θελήσει.

Τι είναι οι «χαλαρές» ημέρες σε σιδηροδρομικά μουσεία;

Είναι ημέρες με λιγότερους επισκέπτες, πιο αργό ρυθμό, ήσυχους χώρους και πληροφορίες από πριν. Κάποιες προσφέρουν και ήσυχα βαγόνια στο τρένο. Τις οργανώνουν μουσεία στο Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ και την Αυστραλία.

Τι είναι η οπτική ιστορία πριν από μια επίσκεψη;

Είναι ένα μικρό φυλλάδιο με φωτογραφίες και σύντομες προτάσεις που δείχνει βήμα βήμα πώς θα είναι η επίσκεψη: είσοδος, εκθέματα, ήσυχος χώρος, έξοδος. Βοηθά πολλά παιδιά να νιώθουν οικεία πριν φτάσουν.

Πώς μπορεί ένας σύλλογος να ξεκινήσει κάτι τέτοιο;

Αρκεί ένα τραπέζι, λίγες ράγες και σταθερή ώρα συνάντησης. Μπορεί να προστεθεί συνεργασία με τοπικούς μοντελιστές ή επίσκεψη σε σταθμό. Μπορείτε να δείτε και τις λέσχες μας για το πώς στήνουμε τις δικές μας παρέες.

Πηγές

Μοιραστείτε το

Autism Club

Έτοιμοι να πετάξετε μαζί μας;

Δείτε τις ομάδες δραστηριοτήτων, ρίξτε μια ματιά στο πρόγραμμα των επόμενων εβδομάδων και δηλώστε συμμετοχή online.