Το σερφ και τα θαλάσσια σπορ γίνονται παρέα για αυτιστικά παιδιά όταν οργανώνονται με μικρές ομάδες, αναλογία ένας προς έναν, σταθερή ρουτίνα, ενημερωμένους εθελοντές και χώρο για την οικογένεια στην παραλία. Σε Αυστραλία, ΗΠΑ και Βρετανία, τέτοιες πρωτοβουλίες χτίζουν κοινότητα γύρω από τη θάλασσα, χωρίς πίεση για επίδοση.
Για μια χώρα με τόση ακτογραμμή όσο η Ελλάδα, η ιδέα ακούγεται σχεδόν αυτονόητη. Κι όμως, η οργανωμένη, φιλική προς τον αυτισμό παρέα στο κύμα είναι κάτι που αξίζει να το δούμε από κοντά, όπως το έχουν χτίσει αλλού. Σε αυτό το άρθρο δεν μιλάμε για θεραπεία. Μιλάμε για ελεύθερο χρόνο, για κοινή εμπειρία και για το πώς μια παραλία γίνεται τόπος συνάντησης.
Πώς μοιάζει μια συνάντηση σερφ για αυτιστικά παιδιά;
Στην Perth και σε άλλες πόλεις της Δυτικής Αυστραλίας, ο οργανισμός Ocean Heroes διοργανώνει εργαστήρια σερφ για αυτιστικά παιδιά και νέους. Σύμφωνα με την περιγραφή που δημοσιεύει φορέας χρηματοδότησης της περιοχής, η συνεδρία είναι μια ατομική εμπειρία διάρκειας περίπου μίας ώρας, με έμφαση στην αυτοπεποίθηση, στις δεξιότητες του σερφ και στην ασφάλεια στο νερό. Όποιος θέλει, προχωρά από την υποστηριζόμενη εμπειρία στη δική του μικρή σανίδα.
Εξίσου ενδιαφέρον είναι τι γίνεται στην άμμο. Οι οικογένειες περιμένουν κάτω από σκιάδια, τα παιδιά γνωρίζονται, και οι γονείς ανταλλάσσουν συμβουλές και στηρίζονται μεταξύ τους. Αυτό το κομμάτι, η παρέα των γονιών, σπάνια φαίνεται σε φωτογραφίες, αλλά συχνά κρατά μια ομάδα ζωντανή.
Τι κάνουν στον κόσμο οι οργανωτές για να δουλέψει;
Από τα προγράμματα που βρήκαμε, επαναλαμβάνονται κάποια κοινά στοιχεία:
- Πολλά χέρια, λίγα παιδιά. Το Flutie Watersports Program στη Βοστώνη δηλώνει αναλογία συχνά ένας προς έναν ή και καλύτερη. Στο Surfing the Spectrum στη Νέα Νότια Ουαλία, πολλοί εθελοντές συμμετέχουν σε κάθε εκδήλωση.
- Εκπαιδευμένοι εθελοντές. Το Surfing the Spectrum εκπαιδεύει τοπικούς εκπαιδευτές σερφ και εθελοντές να δουλεύουν με τρόπο ενημερωμένο για τον αυτισμό.
- Σταθερό πλαίσιο. Το Flutie κάνει συναντήσεις το καλοκαίρι, με σταθερή διάρκεια (περίπου μία ώρα και ένα τέταρτο) και σε ήρεμη λιμνοθάλασσα, με windsurf και stand-up paddle πάνω σε σταθερές πλατφόρμες.
- Οικογένεια μέσα στο πρόγραμμα. Στο Flutie ενθαρρύνονται και οι γονείς ή οι ενήλικοι φροντιστές να συμμετέχουν. Στο Surfing the Spectrum καλωσορίζονται και τα αδέρφια, αυτιστικά ή μη.
- Εξοπλισμός που κάνει τη διαφορά. Το Ocean Heroes αναφέρει ότι, με περισσότερες σανίδες, κατάλληλες στολές και σκιάδια, το πρόγραμμα μπόρεσε να τρέχει όλο τον χρόνο και όχι μόνο το καλοκαίρι.
Υπάρχουν μεγάλες γιορτές σερφ αντί για μικρές ομάδες;
Ναι. Οι Surfers Healing, που ξεκίνησαν στις ΗΠΑ το 1996 από μια οικογένεια με αυτιστικό γιο, διοργανώνουν δωρεάν ημέρες σερφ με εθελοντές, όπου τα παιδιά κάνουν σερφ μαζί με έναν έμπειρο σέρφερ σε μεγάλη σανίδα. Τοπικά δημοσιεύματα περιγράφουν εκδηλώσεις με εκατοντάδες παιδιά και οικογένειες. Είναι μια διαφορετική φιλοσοφία: λιγότερο προσωπική, περισσότερο γιορτή. Για κάποια παιδιά αυτό ταιριάζει, για άλλα το πλήθος είναι υπερβολικό. Γι' αυτό καλό είναι να υπάρχουν και οι δύο επιλογές.
Σε πανεπιστημιακό επίπεδο, το Πανεπιστήμιο του Rhode Island τρέχει καλοκαιρινό πρόγραμμα προσαρμοσμένου σερφ και υδάτινων δραστηριοτήτων για παιδιά με αυτισμό και άλλες αναπηρίες, μαζί με τα αδέρφια τους, με φοιτητές που εκπαιδεύονται στον ρόλο. Δείχνει πώς μια τοπική σχολή μπορεί να γίνει γέφυρα με την κοινότητα.
Τι να προσέξουμε για την ασφάλεια στο νερό;
Η ασφάλεια είναι το κοινό σημείο όλων. Στο Flutie, όλοι όσοι βρίσκονται στο νερό, συμμετέχοντες και προσωπικό, φορούν σωσίβιο συνεχώς. Οι ιδρυτές του Surfing the Spectrum επισημαίνουν ότι τα αυτιστικά παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο από πνιγμό, και γι' αυτό η εκμάθηση ασφάλειας στο νερό είναι βασικό μέρος κάθε εκδήλωσης. Η δήλωση αυτή είναι της οργάνωσης και δεν την παρουσιάζουμε ως δικό μας στοιχείο, αλλά δείχνει γιατί οι σοβαρές πρωτοβουλίες δεν αφήνουν την ασφάλεια στην τύχη.
Πρακτικά, όποια ομάδα κι αν σκεφτείτε:
- Ρωτήστε ποια είναι η αναλογία ενηλίκων προς παιδιά.
- Ρωτήστε αν υπάρχουν σωσίβια και ποιος έχει εκπαίδευση διάσωσης.
- Ζητήστε να δείτε πρώτα τον χώρο, ώστε το παιδί να γνωρίσει την παραλία χωρίς να μπει στο νερό.
- Κρατήστε ανοιχτή την επιλογή του παιδιού να κάτσει στην άκρη και να παρατηρεί.
Τι μπορούμε να κρατήσουμε στην Ελλάδα;
Δεν χρειάζονται υψηλά κύματα. Η ουσία είναι η δομή: μικρή ομάδα, σταθερές ώρες, ενημερωμένοι εθελοντές και μια γωνιά σκιάς για τους γονείς. Αυτό μπορεί να γίνει με κανό, ιστιοπλοΐα, paddle σε ήρεμο κόλπο ή απλά με παιχνίδι στην ακροθαλασσιά. Στο Autism Club πιστεύουμε σε παρέα χωρίς προσδοκίες, και η θάλασσα προσφέρει φυσικά αυτό το πλαίσιο, όπως περιγράφουμε και στην φιλοσοφία μας. Για περισσότερες ιδέες δείτε και το άρθρο για τις πισίνες φιλικές στον αυτισμό ή τις εκδρομές και κατασκηνώσεις, και κοιτάξτε το πρόγραμμά μας για τις επόμενες δραστηριότητες.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζεται το παιδί μου να ξέρει κολύμπι για να κάνει σερφ ή θαλάσσια σπορ;
Εξαρτάται από το πρόγραμμα. Στα προγράμματα που είδαμε, όλοι φορούν σωσίβιο και υπάρχει στενή επίβλεψη, συχνά ένας προς έναν. Ρωτήστε τον οργανωτή για τις προϋποθέσεις και ζητήστε μια πρώτη γνωριμία με τον χώρο πριν από τη συμμετοχή.
Τι γίνεται αν το παιδί δεν θέλει να μπει στο νερό;
Είναι απόλυτα αποδεκτό. Οι καλές πρωτοβουλίες αφήνουν χώρο να παρατηρεί από την άμμο, να παίξει στην ακροθαλασσιά ή να μπει όταν είναι έτοιμο. Η πίεση λειτουργεί αντίθετα από την παρέα, που στηρίζεται στη χαρά και στην επιλογή.
Πώς βοηθά η παρέα των άλλων γονιών;
Στην παραλία οι γονείς περιμένουν μαζί, συζητούν και ανταλλάσσουν εμπειρίες. Το Ocean Heroes αναφέρει ότι οι οικογένειες κάνουν φιλίες και στηρίζονται μεταξύ τους. Συχνά η κοινότητα των μεγάλων γίνεται εξίσου σημαντική με τη δραστηριότητα των παιδιών.
Μπορούν να συμμετέχουν και τα αδέρφια;
Σε αρκετά προγράμματα ναι. Το Surfing the Spectrum καλωσορίζει τα αδέρφια, και το πρόγραμμα του Πανεπιστημίου του Rhode Island περιλαμβάνει επίσης αδέρφια. Έτσι η εμπειρία γίνεται οικογενειακή και όχι μόνο ατομική.
Είναι το σερφ θεραπεία;
Εδώ το βλέπουμε ως δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου και κοινότητας. Κάποιες οργανώσεις χρησιμοποιούν τον όρο «surf therapy» για τον εαυτό τους, αλλά εμείς δεν υποσχόμαστε αποτελέσματα. Για κάθε ζήτημα υγείας απευθυνθείτε στους επαγγελματίες που παρακολουθούν το παιδί σας.
Πηγές
- Ocean Heroes: Building confidence and community through surfing experiences (Community Impact Hub, Δυτική Αυστραλία)
- Flutie Foundation: Flutie Watersports Program
- Region Illawarra: Surfing the Spectrum
- Surfers Healing: Children with autism enjoy fun-filled day at Surfers Healing Camp (WECT)
- University of Rhode Island: Adapted Physical Education, summer adapted aquatics and surfing